Historia Parafii

„Co Bóg dobrze postanowił”

„Za Panowania Aleksandra III, Cesarza Wszch Rosyi, Króla Polskiego, roku szóstego pontyfikatu Leona XIII, Papieża, My Teofil Chościak Popiel, arcybiskup metropolita warszawski, dnia XXIII /23/czerwca roku od narodzenia Chrystusa MDCCCLXXXIII /1883/ pobłogosławiliśmy, z mocą przysługujących nam praw. Położenie kamienia węgielnego na mająca się wznieść świątynię parafialną pod wezwaniem św. Barbary panny męczenniczki…” Tygodnik Ilustrowany Nr 28 rok 1883. Tymi słowami rozpoczyna się akt erekcyjny, jakim zapoczątkowano budowę nowej świątyni na terenie pomiędzy współczesnymi ulicami Emilii Plater, Wspólną, Nowogrodzką i Św. Barbary, w samym centrum Warszawy nieopodal dzisiejszego Dworca Centralnego i Hotelu „Marriott”. 

Historia naszej parafii jest jednak odleglejsza i sięga roku 1781 roku na terenie dawnego Cmentarza Świętokrzyskiego należącego do księży Misjonarzy, powstał niewielki kościółek, którego widomą pozostałością jest przebudowany istniejący dziś na terenie otaczającym naszą świątynię przy ulicy Wspólnej Kościółek pod wezwaniem Św. Barbary, jego bryła dotrwała do naszych czasów niezmieniona natomiast wnętrze w stanie bardzo zmienionym, na skutek zniszczeń dokonanych w czasie wojny. 

Cmentarz Świętokrzyski od chwili powstania służył za miejsce grzebania zmarłych (prawdopodobnie także poległych powstańców), do roku 1836, kiedy to na skutek decyzji władz carskich, które zakazały chowania w tym miejscu zmarłych, kierując się głównie względami sanitarnymi (wysokim stanem wód gruntowych jak i przepełnieniem tej podmiejskiej nekropolii). Od tego czasu cmentarz, jaki i świątynia stopniowo popadały w ruinę. Tak się działo aż do roku 1866, kiedy to od pierwszego września tego roku przeznaczono kaplicę cmentarna na kościół parafialny. 

Wspomnieć należy, że jest to okres gwałtownego rozwoju Warszawy. W tym czasie powstała w bezpośrednim sąsiedztwie przy obecnych alejach Jerozolimskich i Nowogrodzkiej linia kolei Warszawsko-Wiedeńskiej, której dworzec znajdował się w niewielkiej odległości od świątyni. To położenie oraz rozwój towarzyszących kolei zakładów i przemysłu, powodował, że wzrastała liczba wiernych mieszkających na terenach należących do parafii. Rychło też się okazało, że niewielki Kościółek mogący pomieścić, co najwyżej dwieście osób, mimo dokonanej prowizorycznej rozbudowy przez ówczesnego proboszcza Ks. Adama Wyrzykowskiego w 1881 roku, nie może zapewnić posługi wiernym. Palącym problemem stała się potrzeba budowy nowego kościoła, którego wielkość odpowiadałaby istniejącej rzeczywistości. 

Okazją do zainicjowania budowy stał się zapis testamentowy z 1880 roku, jaki sporządziła zmarła „Tekla Rapacka, obywatelka m. Warszawy, która na cel rzeczony LXXXII /82/ tysiące rubli srebrem legowała…” – właścicielka licznych nieruchomości w Warszawie i okolicach, znana z działalności dobroczynnej, fundatorka m. in. murowanego Kościoła w podwarszawskich Starych Babicach. Wyznaczony przez zmarłą wykonawca testamentu powołał komitet, który w niedługim czasie „na prywatnym konkursie, którym udział przyjęło trzech budowniczych, wybrano projekt p. Edwarda Cichockiego, starszego budowniczego m. Warszawy…” zaprojektowany w stylu neoromańskim, trzynawowy, na planie krzyża, z ośmioma charakterystycznymi ołtarzami – kapliczkami, świątynia była ogromną budowlą jak ówczesne czasy mogącą pomieścić 3000 osób. 

Już na początku, kwietnia 1883 roku przystąpiono do wykopu fundamentów miedzy innymi pod kierunkiem architekta Józefa Dziekońskiego, które w czerwcu już były gotowe, tak że 28 czerwca 1883 roku mogło się odbyć uroczyste ich poświęcenie połączone z wmurowaniem kamienia węgielnego dokonanym przez Arcybiskupa Wincentego Popiela, przy udziale licznie zgromadzonych wiernych, których ofiarność w znacznym stopniu wspomogła budowę. Prace pod kierunkiem powołanego komitetu oraz nowego proboszcza Ks. Władysława Seroczyńskiego, przebiegały sprawnie i już 29 czerwca 1886 roku Arcybiskup Popiel dokonał jej uroczystej konsekracji. W tym czasie też, na tyłach obecnego Kościoła, w miejscu obecnej ulicy Św. Barbary powstała kaplica mauzoleum Przeździeckich, według planów sporządzonych przez Jerzego Wernera. 

We wnętrzu świątyni w 1885 zbudowano marmurowy ołtarz główny, ambonę i chrzcielnicę, kościół otrzymał też ozdobne detale wykonane z piaskowca. 

Od roku 1906 pełnił obowiązki proboszcza Biskup Władysław Szcześniak, po jego śmierci 9 września 1926 roku obowiązki przejął Ks. Jerzy Gautier, w tym czasie na ścianach wewnętrznych została wykonana polichromia, wykonana z zastosowaniem techniki sgraffito oraz elementów zawierających złocenia, całość według relacji „była bajecznie kolorowa”. Wybuch wojny zapoczątkował zniszczenia, których pierwszym akordem była eksplozja składu amunicji we wrześniu 1939, zlokalizowanego na terenie kościelnym, spowodowała ona uszkodzenie kaplicy-mauzoleum Przeździeckich, jak też zawalenie części dachu kościoła oraz sklepienia nad prezbiterium. Te niewielkie stosunkowo szkody udało się naprawić już 1940 roku księdzu Gautierowi, który zmarł w grudniu 1941 roku. Jego obowiązki przejął na początku 1942 roku Arcybiskup Antoni Szlagowski profesor Wydziału Teologii i rektor w latach 1927 – 1928 Uniwersytetu Warszawskiego. 

Prawdziwą katastrofa, dla naszej świątyni podobnie jak dla Warszawy stał się rok 1944. W sierpniu teren kościoła w związku z sąsiedztwem Dworca Głównego i Politechniki Warszawskiej stał się prawdopodobnie miejscem jednych z najcięższych walk w czasie powstania. Pamiątką po tych zdarzeniach są ślady pocisków, widoczne na parkanie okalającym teren dzisiejszego kościoła. Po upadku powstania, wypędzeniu kapłanów i mieszkańców, Niemcy zaminowali świątynię na wysokości fundamentów i wysadzili w powietrze. Zniszczenie świątyni nastąpiło w stopniu nieporównanym nawet na tle zniszczeń całej Warszawy. Z wyposażenia świątyni ocalały jedynie fundamenty wraz z piwnicami, zniszczone fragmenty głównego ołtarza, oraz ukryte wcześniej w podziemiach figura Św. Franciszka z Asyżu, obrazy: Matki Bożej Częstochowskiej i Matki Bożej Nieustającej Pomocy, a na terenie przy kościelnym – rzeźba Chrystusa i jawnogrzesznicy dzieło znanego XIX wiecznego rzeźbiarza Faustyna Cenglera, oraz większość „cmentarnych” kapliczek drogi krzyżowej. 

Bezpośrednio, po zakończeniu działań wojennych w 1945r. przystąpiono do odgruzowania ocalałych fundamentów tak, że w dniu 7 września 1946 roku Arcybiskup Antonii Szlagowski, mógł poświęcić i położyć „pierwszą cegłę” na odbudowywanych murów. Projektantem nowej bryły kościoła był architekt Stanisław Marzyński, profesor wydziału architektury Politechniki Warszawskiej, znany m.in. z rekonstrukcji Katedry na Warszawskiej Starówce, oraz budowy licznych kościołów w Polsce. Prace budowlane były wykonywane etapami, najpierw dokonano odbudowy części frontonu oraz pierwszą połowę transeptu. Prace te zakończono 5 grudnia 1948 roku. Poświęcenia tej części dokonał w tym dniu Biskup Zygmunt Choromański. Ostatecznie zakończono prace w dniu 17 listopada 1957 roku, gdy ukończono część zasadniczą kościoła wraz z prezbiterium. Poświęcenia tej części dokonał Kardynał Stefan Wyszyński, Prymas Polski. Równolegle został odbudowany „kościółek” Św. Barbary, natomiast wypaloną Kaplica Przeździeckich rozebrano przenosząc materiały budowlane oraz zachowane elementy kamieniarki na teren cmentarza na Bródnie, gdzie wystawiono kościół parafialny. Zachowanym elementem wystroju z tej kaplicy jest tzw. „Anioł Smutku-Śmierci”, który stanowi element wystroju naszej świątyni. 

Dnia 28 lutego 1956 roku zmarł Arcybiskup Antoni Szlagowski, pochowany został tymczasowo w podziemiach Archikatedry Warszawskiej, a następnie przeniesiony w 1959 roku do specjalnie zbudowanej krypty znajdującej w podziemiach pod przedsionkiem naszej świątyni. Jego następcą został, wikariusz parafii Ks. Michał Wojewódzki, bardzo zaangażowany w dzieło wyniesienia z gruzów świątyni, pamięć, którego jest trwale zapisana naszej parafii. Od roku 1964 pracę duszpasterską podął Ks. Antoni Kitliński, jego zasługą jest inicjatywa i odbudowanie mimo licznych trudności kopuły świątyni w kształcie i proporcjach nawiązującej do kopuły bazyliki we Florencji. Pozwoliło to Ks. Kardynałowi Wyszyńskiemu, w dniu 4 października 1979 roku dokonać uroczystej konsekracji odbudowanej „w całości” świątyni. 

Z osobą proboszcza wiążą się anegdoty wielokrotnie powtarzane, które niewątpliwie przybliżą nam jego wielką ofiarność i zaangażowanie w sprawy parafii i kościoła, znaną jest anegdota „poświęcenia Dworca Centralnego” w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku, gdy oficjalna delegacja partyjna i państwowa wychodziła z jego gmachu jednym wyjściem, a ksiądz proboszcz bezpośrednio po „uroczystości” dokonał jego poświecenia – można powiedzieć z pewną dozą humoru, że dworzec dzięki temu stoi do dnia dzisiejszego. „Dyplomacja” księdza proboszcza, aby przekonać ówczesne władze, aby wydały zgodę na budowę kopuły, podczas gdy oficjalna delegacja zagraniczna zwiedzała 30 piętro Pałacu Kultury i Nauki i „zwróciła uwagę” władzom na „niedokończony kościół”. To jedne z wielu świadczących, że zmarły nagle w nocy z dnia 1 na 2 listopada 1981 roku, kapłan zapisał się ciepło w pamięci wiernych. Następcą, proboszcza został mianowany przez Ks. Arcybiskupa Józefa Glempa, Ks. Prałat Stefan Kośnik, objął on swoje obowiązki w trudnym czasie grudnia 1981 roku w czasie świąt Bożego Narodzenia, w czasie tzw. „stanu wojennego”. Była to pierwsza nominacja proboszczowska nowego Ordynariusza Diecezji. Nadal kontynuowano dzieło upiększania naszej świątyni. W 1982 roku świątynia otrzymała trzy dzwony. 

W dniu 4 grudnia 1995 roku poświęcona została przez Prymasa Józefa Glempa mozaika ceramiczna w ołtarzu głównym, przez plastyka Zbigniewa Łoskota przedstawiająca Chrystusa Zmartwychwstałego oraz postacie Piotra i Pawła. W 1997 i 1998 roku świątynia ubogacona została witrażami wykonanymi w pracowni Mysiakowskich w Gliwicach. Między innymi witraż przedstawiający homagium /hołd/ składany przez Ks. Stefana Wyszyńskiego, Janowi Pawłowi II znajdujący się w kaplicy Matki Bożej Częstochowskiej, a który w dwudziestolecie pontyfikatu Ojca Świętego w dniu 30 maja 1998 roku poświecił Nuncjusz Apostolski Józef Kowalczyk. W kaplicy tej umieszczono też, dokładną kopię Całunu Turyńskiego ufundowaną przez parafianina Tadeusza Krajeńskiego. W dniu 10 marca 2000r. Ks. Prymas Józef Glemp erygował i poświecił wykonane w formie mozaiki stacje Drogi Krzyżowej, zaprojektowane przez Lecha i Piotra Grześkiewiczów /ojca i syna/. Napisy pod każdą ze stacji nawiązują do napisów wyżłobionych w celi przez Prymasa Tysiąclecia w stacjach Drogi Krzyżowej w Stoczku Warmińskim, gdzie był więziony przez władze komunistyczne w latach pięćdziesiątych. Przed prezbiterium we wnękach umieszczone są wizerunki Świętych Patronów: Archidiecezji Warszawskiej – Św. Stanisława Biskupa Męczennika i Metropolii Warszawskiej – Św. Andrzeja Boboli. 

Dla upamiętnienia Jubileuszu Odkupienia i Roku Prymasa Tysiąclecia – w dniu 4 czerwca 2001roku – poświęcone zostały 50 głosowe organy, wykonane przez znany zakład warszawski Janusza i Zygmunta Kamińskich. Według znawców są to najprawdopodobniej największe organy (największa piszczałka liczy ponad dziesięć metrów) w Warszawie i jednocześnie jedne z najlepszych w Polsce powstałych współcześnie, co w połączeniu z doskonałą akustyką świątyni, pozwala organizować cykliczne koncerty. 

Na suficie pod kopułą świątyni wykonana została przez Przemysława Gorka mozaika przedstawiająca osiem błogosławieństw, symbolizowanych ośmioma postaciami polskich Świętych i Błogosławionych, zaprojektowana podobnie jak wystój kościółka Św. Barbary przez parafiankę Barbarę Bielińską. Poświęcenia mozaiki dokonał w przeddzień odpustu parafialnego, 3 grudnia 2004 roku Ks. Kardynał Józef Glemp. 

We wnętrzu świątyni nad wejściem dla upamiętnienia 25 rocznicy Mszy Świętej sprawowanej przez Ojca Świętego na Placu Zwycięstwa (Piłsudskiego), została umieszczona mozaika ukazująca scenę gdy padły pamiętne słowa „Niech zstąpi Duch Twój i odnowi oblicze ziemi… Tej ziemi!”. 

Ponad prezbiterium zawieszony został Krzyż pochodzący z XVI wieku, będący zabytkiem gotyku na Mazowszu. Od sierpnia 2006 roku obowiązki, proboszcza w naszej parafii pełni Ks. Maciej Szymański budowniczy Świątyni pod wezwaniem Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Pruszkowie. 

Zapraszamy do odwiedzenia nas i modlitwy.

O autorze: admin

Secured By miniOrange